HAMDULLAH ÇELEBİ’NİN SAVUNMASINDAN ÇIKARILACAK BAZI SONUÇLAR
Hacı Bektaş Veli Dergahı Alevilik ve Bektaşilik açısından çok önemli bir inanç merkezidir. Serçeşmedir. Hacıbektaş Dergahı postnişininin inanca ilişkin savunduğu şeyler her Aleviyi bağlar. 1826 yılında şeriat mahkemesinde inancından dolayı idamla yargılanan Serçeşme’nin dedesinin savunması özel öneme sahip bir durumdur.
Hamdullah Çelebi’nin savundukları bu açıdan önemlidir. Günümüzdeki tartışmalar düşünüldüğünde ise O’nun savunmasından şunlar çıkarsanabilir. Alevilikle İslam ilişkisine bakıldığında Hamdullah Çelebi; Aleviliğin gerçek İslam olduğunu ifade ediyor. Bu konuda günümüzde yapılan tartışmaların bu savdan alacağı önemli bir ders olduğu kabul edilmelidir. İdamla yargılanan bir Alevi dedesi İslamı savunma konusunda asla taviz vermiyor. Hamdullah Çelebi; Sünniliği İslamla özdeş görmüyor. Hatta Sünniliği İslam dışı (bidat) görüyor. Bugün bazı kişilerin yaptığı gibi Aleviliği Sünniliğe benzemediği için Aleviliği İslam dışı saymıyor. Bu konuda; Aleviliği İslam’dan sapmış diyen Diyanet ve bazı İlahiyatçılarda, Aleviliği Sünnilikten ayrı diye İslam dışı sayan hatta ayrı din sayan bazı Alevilerin de çıkarması gereken önemli dersler bulunuyor.
Hamdullah Çelebi; mezhep fikrine de sıcak bakmıyor. Ama illede mezhep denecekse, Aleviliğe; Hz. Ali mezhebi diyor. Bu söylemde “Alisiz Aleviliği” savunanlara sanırım önemli bir cevaptır.
Hamdullah Çelebi; 5 vakit namaz, Ramazan orucu, Cami’de yapılan ibadet konusunda da Alevilerin geleneksel tavrını hem de idam sehpasında hiç ödün vermeden savunuyor. Bu nedenle Diyanet İşleri Başkanlığındaki bazı yöneticilerin, İlahiyat Fakültelerindeki bazı yöneticilerin, Alevilerin; Cemevi, Cem, Muharrem Orucu gibi konularda idamla yargılanan Hacıbektaş Dergahı Dedesine kulak vermeleri gerekir.
Hamdullah Çelebi bir de savunmasında sıkça Türkçe ibadetten ve Oğuz Türkmenleri’nden bahsediyor. Aleviliğin Türkçe ibadet yapan özelliğinden, Türkçe konuşması ifadesinden yani Türk vurgusu yapılmasından rahatsız olan bazı Alevilerinde idam sehpasındaki Dede’nin sözlerine kulak vermelerini salık veririm.
Başka ne denebilir. Son yıllarda yapılan İslam ile Alevilik ilişkisi konusundaki tartışmalara kaynak arıyorsak; bugünden 183 yıl önce 1826’da Osmanlı tarafından kurulan şeriat mahkemesinde idam ile yargılanan bir Alevi dedesinden hemde Hacıbektaş Dergahı dedesinden, öğrenilmesi gereken önemli dersler almak gerek.